Literatuur
icoon instrumenten

Het effect van sensitiviteit, autonomie en taalgebruik op de executieve functies van kinderen

Is er een relatie tussen de ouder-kind interactie en de ontwikkeling van de executieve functies (EF) van een kind? Het artikel benoemt drie kenmerken van interactie: de sensitiviteit, het afstemmen van het eigen taalgebruik en de zelfstandigheid ondersteunen. Deze drie dragen positief bij aan de ontwikkeling van EF.

Inhoud

Executieve functies (EF) zijn de vaardigheden die kinderen nodig hebben om doelgericht activiteiten te plannen en sturen en zich te concentreren. Als deze EF goed ontwikkeld zijn, dan heeft dat positieve gevolgen voor de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. De ontwikkeling van EF wordt in grote mate beïnvloed door de sociale omgeving van een kind. Daarom gaat dit onderzoek in op het verband tussen de interactie tussen de moeder en kind en de EF.

Sensitiviteit, taalgebruik en autonomie

De opvoeding blijkt van grote invloed de ontwikkeling van de EF van kinderen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen drie aspecten van opvoeden: 
1. De sensitiviteit van moeders ten aanzien van het kind. Kunnen moeders gepast en consequent regeren op de signalen van het kind en daarmee succeservaringen ondersteunen?
2. Het taalgebruik van de ouders. Wordt het taalgebruik aangepast op de beleving van het kind? 
3. De ondersteuning van de autonomie van het kind tijdens de interactie tussen moeder en kind. 
Als deze drie aspecten alle drie verhoogd aanwezig zijn, dan zullen de EF van het kind zich beter ontwikkelen. 

Autonomie en scaffolding hebben het meeste effect

De resultaten van dit onderzoek bevestigen allereerst dat alle drie de opvoedingsaspecten in verband staan met de EF van kinderen. Ondersteuning van de autonomie van het kind blijkt de sterkste voorspeller van verhoogde EF. Hierbij werd ook specifiek gekeken naar de inzet van scaffolding. Scaffolding is het aanbieden van hulp op het juiste niveau zodat kinderen de meeste leermomenten ondervinden. De volwassene ondersteunt het kind bij activiteiten die het kind nog nét niet zelf kan, op een zodanige manier dat het kind boven zichzelf uit kan stijgen. De bevindingen uit dit onderzoek laten zien dat de interactie met kinderen een belangrijke rol kan spelen bij de ontwikkeling van hun zelfstandigheid.

Aanbevelingen

Als pedagogisch medewerker kun je  ouders aanmoedigen om tijdens de interactie met hun kind, het kind meer zelf te laten doen en de zone van naaste ontwikkeling op te zoeken en daarmee gebruik te maken van de bovengenoemde scaffolding techniek. Dit kan bijvoorbeeld tijdens het samen spelen en voorlezen (een kind bij een bekend prentenboek zelf het verhaal laten vertellen), maar door kinderen te laten helpen met bijvoorbeeld tafeldekken of opruimen. 

Ga naar artikel